— Wybieram tatę. U niego z Ritą jest naprawdę fajnie. I nikt nie zmusza mnie do wkuwania fizyki — powiedział do mikrofonu mój czternastoletni syn.
Sędzia powoli poprawił na nosie ciężkie okulary w rogowej oprawie.
Na sali sądowej zapadła cisza.
Lena siedziała sztywno na twardej drewnianej ławie. Zaciskała palce na krawędzi stołu tak mocno, że knykcie jej pobielały. Długopis, który trzymała w dłoni, wyślizgnął się z palców, potoczył po wytartej podłodze i zatrzymał się z cichym stuknięciem.
Sędzia spojrzał na Artema.
— Artem, czy zdajesz sobie sprawę, że sąd właśnie decyduje, gdzie będziesz mieszkał w przyszłości?
— Tak — odpowiedział chłopak. — Chcę mieszkać z tatą.
Lena spojrzała wtedy na byłego męża.
Na ustach Igora pojawił się lekki uśmiech. Odchylił się do tyłu, poprawił mankiet niebieskiej koszuli i wyglądał tak spokojnie, jakby nie ważyły się właśnie losy całej rodziny.
Siedząca obok niego Rita również uśmiechała się z satysfakcją.
Ta Rita.
Dwudziestosześcioletnia, z perfekcyjnie ułożonymi włosami, drogimi perfumami i pewnością siebie właściwą ludziom, którzy nigdy nie musieli wyprać całego kosza ubrań po nastolatku.
— Wysoki Sądzie — odezwał się adwokat Igora. — Chłopiec jasno wyraził swoją wolę. Mój klient zapewnia mu stabilne warunki, pełną miłości atmosferę rodzinną, a przede wszystkim swobodę.
Lena uśmiechnęła się gorzko.
Swobodę.
Jeszcze pół roku temu Igor nie wiedział nawet, kiedy odbywa się zebranie rodziców w szkole jego syna.
Nie wiedział też, jaki rozmiar buta nosi Artem.
Aż do chwili, gdy Lena złożyła wniosek o podwyższenie alimentów.
Wtedy nagle wszystko się zmieniło.
Igor kupił Artemowi nowe buty.
Dokładnie dzień przed rozprawą.
Za dziewięć tysięcy rubli.
A na rozprawie mówił o synu tak, jakby od zawsze był ojcem roku.
— Lena jest po prostu zbyt surowa — powiedział spokojnym tonem. — Ciągle tylko nauka, korepetycje, kontrolowanie. Chłopak już tego nie wytrzymuje. Artem potrzebuje wreszcie przestrzeni, żeby być sobą.
— Ja tylko chcę, żeby się uczył! — wybuchnęła Lena. — Jest w ósmej klasie i ma już pięć ocen niedostatecznych!
— Proszę zachować spokój i porządek — upomniał ją sędzia.
Lena umilkła.
Sędzia ponownie zwrócił się do Artema.
— Rozumiesz, co oznacza ta decyzja?
Chłopak skinął głową.
— Tak.
— W takim razie sąd ustala miejsce zamieszkania małoletniego przy ojcu.
Młotek uderzył o stół.
Lena poczuła, jakby jednym ruchem usunięto jej ziemię spod nóg.
—
Przeprowadzka odbyła się szybko.
Artem niczego nie składał. Po prostu zebrał ubrania, zmiął je i wrzucił do dużej kraciastej torby.
Lena stała w drzwiach.
— Twoje podręczniki do algebry leżą na stole.
— Później je zabiorę.
— W poniedziałek masz sprawdzian.
— Wiem, mamo.
— A z chemii opłacone są już trzy korepetycje.
Artem westchnął.
— Tata powiedział, że nie są potrzebne.
W tym momencie wszedł Igor.
Za nim pojawiła się Rita.
Dziewczyna rozejrzała się po mieszkaniu, po czym lekko skrzywiła usta.
— Cześć, Artemku! Gotowy?
— Już prawie.
Igor spojrzał na telefon.
— Taksówka czeka na dole.
Lena spróbowała powiedzieć to jeszcze raz.
— Jesteś uczulony na cytrusy. Twoje leki są w górnej szafce. Rano musisz wyjść do szkoły o siódmej trzydzieści. I—
— Mamo, wystarczy! — przerwał jej Artem. — Nie jestem małym dzieckiem.
Igor z zadowoleniem poklepał syna po ramieniu.
— No, jesteś już mężczyzną. Chodźmy.
Artem zarzucił torbę na ramię.
Był już w drzwiach, kiedy Lena zawołała za nim:
— Jeśli teraz odejdziesz, nie będzie ci trudno wrócić dlatego, że będę na ciebie zła. Będzie ci trudno wrócić, bo to ty dokonałeś tego wyboru.
Chłopak wzruszył ramionami.
— W weekend i tak przyjadę. Mogłabyś zrobić barszcz.
Igor roześmiał się.
— No chodź, mistrzu. Czekają na nas hamburgery.
Drzwi się zamknęły.
Lena została sama.
Przez długi czas stała na korytarzu.
Potem usiadła na szafce na buty i po raz pierwszy nie zapłakała.
Po prostu patrzyła na zamknięte drzwi.
— To ty tak zdecydowałeś, synku — wyszeptała.
—
W pierwszym tygodniu wciąż budziła się każdego ranka o wpół do siódmej.
Siadała na łóżku i przez chwilę wydawało jej się, że za moment przygotuje jajecznicę i kanapki.
A potem sobie przypominała.
Nie miała już dla kogo.
W drugim tygodniu przestała budzić się sama.
W trzecim poszła do kina.
W czwartym kupiła sobie drogi krem do twarzy.
Taki, który wcześniej zawsze odkładała na półkę, bo „Artem potrzebuje jesienią nowej kurtki”.
Syn początkowo dzwonił co trzy dni.
Potem raz w tygodniu.
W końcu tylko wtedy, gdy potrzebował pieniędzy.
— Mamo, możesz przelać mi pięćset?
Lena przelała.
Ale nie zapytała, na co.
Nie chciała wiedzieć.
Pewnego piątkowego wieczoru dostała wiadomość.
„Zabierz go na weekend. Ja i Igor wyjeżdżamy.”
Lena wiedziała, że napisała Rita.
„Pracuję w sobotę. Artem mieszka z ojcem. Porozmawiaj z nim.”
Po kilku sekundach zadzwonił telefon.
Igor.
— Lena, nie rób tego! — krzyczał.
— Czego?
— Chłopak całkowicie wymknął się nam spod kontroli!
— Wam — poprawiła go cicho.
Zapadła cisza.
— Wagaruje — powiedział Igor. — Nie słucha nikogo. Pokłócił się nawet z Ritą.
— O co?
— O jakieś drobiazgi.
Lena milczała.
— Zostawiał brudne naczynia w zlewie przez trzy dni. Rita wyrzuciła je do śmieci. Wtedy zaczął na nią wrzeszczeć.
— A ty?
— Ja pracuję, Lena! Nie mogę cały dzień pilnować nastolatka!
Lena powoli zamknęła oczy.
— Rozumiem.
— To zabierz go z powrotem na jakiś czas.
— Nie.
— Słucham?
— Według decyzji sądu mieszka z tobą. To ty tego chciałeś. To ty udowadniałeś, że u ciebie będzie mu lepiej.
— To także twój syn!
— Tak — powiedziała Lena. — Ale jedna rozmowa telefoniczna nie zmienia decyzji, o którą tak gorliwie zabiegaliście.
Odłożyła telefon.
Ręce jej drżały.
Ale po raz pierwszy nie czuła wyrzutów sumienia.
—
Trzy dni później wieczorem ktoś długo dzwonił do drzwi.
Lena spojrzała przez wizjer.
Przed drzwiami stał Artem.
Obok niego Igor.
Chłopak trzymał w ręku starą kraciastą torbę.
Lena otworzyła drzwi, ale nie zdjęła łańcucha zabezpieczającego.
— Cześć, mamo — powiedział cicho Artem.
Miał tłuste włosy i zmęczoną twarz.
A buty za dziewięć tysięcy rubli wyglądały tak, jakby od tygodni chodził w nich po błocie.
— Wpuść mnie — poprosił.
Lena się nie poruszyła.
— Co się stało?
Igor nerwowo rozłożył ręce.
— Rita odeszła.
— Przykro mi.
— To nie jest śmieszne! Powiedziała, że nie wróci, dopóki chłopak tam jest.
— Rozumiem.
— Ja pracuję, Lena! Nie mam czasu mu gotować!
Lena uniosła brew.
— Ciekawe.
Igor uderzył pięścią w futrynę.
— Nie zaczynaj znowu!
Artem tymczasem spuścił głowę.
— Mamo… jestem głodny.
Lena spojrzała na niego.
— Co dzisiaj jadłeś?
Chłopak milczał.
— Makaron — powiedział w końcu.
— Wczoraj?
— Pierogi.
— Przedwczoraj?
Artem wzruszył ramionami.
— Już nie pamiętam.
Lena na chwilę zamknęła oczy.
Wciąż był jej synem.
Tym małym chłopcem, którego kiedyś nocami uspokajała, gdy bał się burzy.
Tym dzieckiem, któremu kiedyś kupowała pierwszy rower, spłacając go przez trzy miesiące.
Tym chłopcem, który kiedyś, jako przedszkolak, powiedział jej:
„Mamo, jesteś najlepszą osobą na świecie”.
A teraz stał przed nią z pomiętą torbą.
— Wpuścisz mnie? — zapytał Artem.
Lena długo na niego patrzyła.
— Nie.
Twarz chłopaka stężała.
— Dlaczego?
— Bo teraz już rozumiesz, co oznaczało słowo, którego użyłeś w sądzie.
— Jakie?
— Wolność.
Artem spuścił wzrok.
— Żałuję.
— Wierzę ci.
— To mnie wpuść!
Głos Leny pozostał cichy.
— To, że żałujesz, nie oznacza jeszcze, że możesz sprawić, by nic się nie wydarzyło.
Igor krzyknął:
— To twój syn! Masz obowiązek go przyjąć!
— To nie ja prosiłam, żeby zamieszkał z tobą.
— Teraz karzesz własnego syna!
Lena spojrzała na byłego męża.
— Nie. Po raz pierwszy nie ratuję cię przed konsekwencjami twoich własnych decyzji.
Igor zamilkł.
W oczach Artema pojawiły się łzy.
— Mamo…
Serce Leny ścisnęło się z bólu.
Ale nie otworzyła drzwi.
— Jutro zadzwonisz do szkoły. Porozmawiasz z dyrektorem. Skontaktujesz się ze swoim adwokatem. Jeśli chcesz zmienić decyzję sądu, rozpocznij nowe postępowanie. A jeśli kiedyś znowu zamieszkamy razem, to nie dlatego, że twój ojciec nie potrafił sobie z tobą poradzić.
Artem nic nie powiedział.
— Tylko dlatego, że ty również zrozumiałeś, że rodzina nie jest miejscem, w którym wszystko wolno.
Lena powoli zamknęła drzwi.
Po drugiej stronie wciąż słyszała wściekłe przekleństwa Igora.
Potem zapadła cisza.
Lena oparła się plecami o ścianę.
Łzy spływały jej po policzkach.
Ale tym razem nie otworzyła drzwi.
Bo czasami najtrudniejszym zadaniem matki nie jest ochronić dziecko przed konsekwencjami, lecz pozwolić mu wreszcie się z nimi zmierzyć.
